მსოფლიო ანტიდოპინგური სააგენტოსა (WADA) და მსოფლიო რაგბის ერთობლივი მასშტაბური გამოძიების შედეგად დადასტურდა ანტიდოპინგური წესების დარღვევები (ARDV) საქართველოს რაგბის ეროვნული კავშირის გუნდის ექვსი მოთამაშისა და სპორტსმენთა მხარდამჭერი პერსონალის ერთი წევრის მხრიდან.
ასევე, WADA-მ დაკარგა ნდობა საქართველოს ანტიდოპინგური სააგენტოს (GADA) მიმართ მსოფლიო ანტიდოპინგური კოდექსის არაერთი დარღვევის გამო.
გამოძიება, სახელწოდებით Operation Obsidian, 2023 წელს დაიწყო და იკვლევდა ბრალდებებს, რომ მოთამაშეები ნიმუშების ჩანაცვლებაში იყვნენ ჩართულნი, რაც წესების აშკარა დარღვევაა. ნიმუშის ჩანაცვლება აკრძალული მეთოდია და აკრძალულია კოდექსის მუხლი 2.2-ის მიხედვით.
გამოქვეყნებულ ანგარიშში გამოძიებამ გამოავლინა ხუთი შემთხვევა, როდესაც ნიმუშის ჩანაცვლება მოხდა. ასევე დადგინდა, რომ საქართველოს ეროვნული რაგბის გუნდის მოთამაშეებს ტესტირების შესახებ წინასწარ ატყობინებდნენ GADA-ს თანამშრომლები.
გარდა ამისა, დადგინდა, რომ დოპინგ-კონტროლის ოფიცრები არ აკვირდებოდნენ ტესტირებაზე მოწვეულ სპორტსმენებს და არც შარდის ჩაბარების პროცესს ესწრებოდნენ, რაც წესების აშკარა დარღვევაა.
WADA-ს პრეზიდენტმა ვიტოლდ ბანკამ განაცხადა:
„რაც საქართველოს რაგბში ხდებოდა, აღმაშფოთებელია და დიდი შოკი იქნება როგორც ქართული სპორტისა და მთავრობისთვის, ასევე მსოფლიო რაგბისთვის. მსურს მადლობა გადავუხადო WADA-ს დამოუკიდებელ დაზვერვისა და გამოძიების გუნდს მათი პროფესიონალიზმისა და შეუპოვრობისთვის ამ ოპერაციის განხორციელებაში.
ასევე ვაფასებ მსოფლიო რაგბის მზადყოფნას სიმართლის გამოსავლენად და WADA-სთან თანამშრომლობას, რათა მიღწეულიყო ასეთი ძლიერი შედეგი რაგბის სპორტისთვის.
ეს ისტორია აქ არ მთავრდება, რადგან ახლა უფრო ღრმა გამოძიება მიმდინარეობს ქართული სპორტის სხვა სფეროებშიც. WADA-მ Operation Obsidian-ის შედეგები უკვე აცნობა საქართველოს მთავრობას, რათა მოგვარდეს პრობლემები საქართველოს ანტიდოპინგურ სააგენტოში.
მომდევნო ნაბიჯების განხილვისას ცხადია, რომ WADA-მ დაკარგა ნდობა GADA-ს ანტიდოპინგური პროგრამის მიმართ და შესაბამისმა ორგანოებმა ახლა საფუძვლიანი ცვლილებები უნდა განახორციელონ.“
Operation Obsidian-ის შედეგები წარედგინა WADA-ს შესაბამისობის სამუშაო ჯგუფს. საქართველოს ანტიდოპინგური პროგრამის მთლიანობისთვის არსებული რისკების გათვალისწინებით და იმის მიხედვით, თუ რა ზომებს მიიღებს საქართველოს მთავრობა, სამუშაო ჯგუფმა შესაძლოა განიხილოს GADA-ს მიმართ დაჩქარებული შესაბამისობის პროცედურის დაწყება, როგორც ეს გათვალისწინებულია კოდექსის შესაბამისობის საერთაშორისო სტანდარტის მუხლი 8.5.1.1-ით.
WADA-ს დაზვერვისა და გამოძიების დირექტორმა გიუნტერ იუნგერმა განაცხადა:
„Operation Obsidian ნათლად აჩვენებს, რამდენად რთულია ნიმუშის ჩანაცვლების საქმეები სამართლებრივი, საგამოძიებო, სამეცნიერო და ფორენზული თვალსაზრისით და რამდენად დიდი ექსპერტიზაა საჭირო მათი გამოსავლენად და დასადასტურებლად. მსგავსი დარღვევების ეფექტურად გამოსავლენად აუცილებელია ძლიერი საგამოძიებო უფლებამოსილებები.
მადლობა მინდა გადავუხადო ჩვენს კოლეგებს მსოფლიო რაგბიდან. ამ საქმეების გამოძიებაში მნიშვნელოვანი ფინანსური და ადამიანური რესურსები დაიხარჯა, მათ შორის: საცნობარო ნიმუშების შეგროვება, ნიმუშების სპეციალიზებულ ლაბორატორიებში გადაგზავნა და მრავალი დამატებითი ანალიზის ჩატარება.
მსოფლიო რაგბის გრძელვადიანი ნიმუშების შენახვის პროგრამამ მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა გამოძიების საბოლოო დადასტურებაში. ეს საქმე ნათლად აჩვენებს, რამდენად მნიშვნელოვანია ნიმუშების ხანგრძლივი შენახვა.“
შემდგომი ნაბიჯების ფარგლებში WADA-მ უკვე ამოიღო ნიმუშები საქართველოში სხვა სპორტის წარმომადგენელი სპორტსმენებისგანაც. ამ ნიმუშებთან დაკავშირებული სპორტსმენთა ბიოლოგიური პასპორტების ექსპერტული განხილვა უკვე მიმდინარეობს.
თუ ნიმუშები საეჭვოდ შეფასდება ნიმუშის ჩანაცვლების კუთხით, Operation Obsidian ამის შესახებ აცნობებს შესაბამის ანტიდოპინგურ ორგანიზაციებს და მათ დაეხმარება დნმ-ის ანალიზისა და შედარების პროცესში.
ამ მიზნით WADA ამუშავებს სპეციალურ სახელმძღვანელოს ნიმუშის ჩანაცვლების შემთხვევების გამოსაძიებლად. უნდა აღინიშნოს, რომ 2020 წელს WADA-მ გამოაქვეყნა Operation Arrow-ის შედეგები, რომელიც ძალოსნობაში შარდის ჩანაცვლების პრაქტიკის ფარულ გამოძიებას ეხებოდა და რომლის ფარგლებშიც შეიქმნა ახალი მეთოდი ამ აკრძალული პრაქტიკის გამოსავლენად.
