სექსიზმი ფეხბურთში: როდის გახდება სტადიონი უსაფრთხო სივრცე ქალებისთვის?

ანჯელა 72 წლისაა, ის ლივერპულის თავგამოდებული გულშემატკივარია და ათწლეულებია სტადიონზე დადის. მიუხედავად ამისა, მის იქ ყოფნას დღემდე კითხვის ნიშნის ქვეშ აყენებენ. მიზეზი მხოლოდ ერთია - ის ქალია.

„მოკეტე! შენ ფეხბურთის რა გაგეგება? სამზარეულოში უნდა იყო და ქმარს ჩაის უმზადებდე“.

ანტიდისკრიმინაციულმა ორგანიზაციამ, Kick It Out-მა, მიმდინარე სეზონის დაწყებიდან თებერვლის ბოლომდე სექსიზმის 131 შემთხვევა დააფიქსირა. ეს მაჩვენებელი გასული წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით გაორმაგებულია. ერთ-ერთმა გულშემატკივარმა BBC Sport-ს გაუმხილა, რომ ფეხბურთში გამეფებული მიზოგინიის გამო მას ეშინია შვილის სტადიონზე წაყვანა: „სანამ არ გაიზრდება, კაცების ფეხბურთზე არ მივიყვან. იქ თავს დაცულად ვერ ვიგრძნობდი“.

რას აწყდებიან ქალები მატჩებზე?

ზოე ჰიტჩენი წლების განმავლობაში ფოტოგრაფად მუშაობდა ინგლისის საფეხბურთო ლიგაში. ის იხსენებს, რომ მუშაობის დროს რეგულარულად ხდებოდა სექსისტური შეძახილების სამიზნე. თუმცა, პრობლემა მხოლოდ ფანებში არ იყო.

თამაშს რომ ვიღებდი, კლუბის თილისმები ხშირად უკნიდან მეპარებოდნენ და სხეულზე ხელს მიფათურებდნენ. კლუბებს მივმართე, მაგრამ რეაგირება არავის ჰქონია. დაცვას ვეუბნებოდი - ეს ძალადობაა, უფლება არ გაქვთ შემეხოთ-მეთქი, მაგრამ ამაოდ.

სხვა გულშემატკივრები კი სტადიონის საპირფარეშოებში არსებულ ქაოსზე საუბრობენ, სადაც ქალების განყოფილებაში მამაკაცების ყოფნა ნორმად არის ქცეული.

ონლაინ სივრცე და ხელოვნური ინტელექტი

სიმრან ატვალი დერბი ქაუნთის ქომაგია. ის ამბობს, რომ ინტერნეტში გამოქვეყნებული ნებისმიერი ფოტო შეიძლება სექსუალური შეურაცხყოფის მიზეზი გახდეს. კიდევ უფრო შემაშფოთებელია ხელოვნური ინტელექტის გამოყენებით ფოტოების მანიპულაცია. ერთ-ერთმა გულშემატკივარმა აღნიშნა, რომ მისი ფოტოები AI-ს მეშვეობით დაამუშავეს და ისე წარმოაჩინეს, თითქოს ბიკინიში იყო გამოწყობილი. ეს ე.წ. „გაშიშვლების“ ტექნოლოგია გაერთიანებულ სამეფოში უკვე უკანონოა, თუმცა ქალებს მაინც აწუხებთ ის ფაქტი, რომ მსგავსი ყალბი ფოტოები ინტერნეტში სამუდამოდ რჩება.

საზოგადოებრივი კრიზისი თუ გამბედაობა?

მანჩესტერული დერბის წინ პოლიციამ სპეციალური კამპანია ჩაატარა ქალთა მიმართ ძალადობის წინააღმდეგ. ციფრები აჩვენებს, რომ შეტყობინებების რაოდენობა იზრდება, თუმცა პოლიციის კომისარი კოლეტ როუზი მიიჩნევს, რომ ეს აუცილებლად მდგომარეობის გაუარესებას არ ნიშნავს. „უბრალოდ ხალხმა დაიწყო ამაზე ხმამაღლა საუბარი. საზოგადოება ხვდება, რომ ეს ქცევა მიუღებელია და აღარ დუმან“.

თავად როუზმაც გაიხსენა შემთხვევა, როდესაც გერმანიაში მატჩის შემდეგ ფანებმა მხოლოდ იმის გამო მიაყენეს შეურაცხყოფა, რომ ქალი იყო: „ამან შოკში ჩამაგდო. ვერ წარმოვიდგენდი, რომ პოლიციელი ასე დაუცველად ვიგრძნობდი თავს ბრბოში“.

რატომ არ წყდება ეს?

ფსიქოლოგი მისი გერვისი მიიჩნევს, რომ მამაკაცები ამ პრობლემის მოგვარების ნაწილი უნდა გახდნენ. „მამაკაცების ფეხბურთში ეს ტრადიციული ქცევა თაობიდან თაობას გადაეცემა. ზოგს დღემდე ჰგონია, რომ ქალებს ფეხბურთთან კავშირი არ უნდა ჰქონდეთ. ადამიანები სამსახურში ვერასდროს გაბედავდნენ იმის თქმას, რასაც სტადიონზე გაჰყვირიან“.

კვლევები აჩვენებს, რომ მუდმივი სექსიზმი ქალების ფსიქიკაზე კვალს ტოვებს, რაც იწვევს შფოთვას, დეპრესიას და პოსტტრავმულ სტრესულ აშლილობას (PTSD).

გამოსავალი და მომავალი

გარკვეული ნაბიჯები უკვე გადაიდგა. 2023 წელს გილინგემი გახდა პირველი კლუბი, რომელმაც ფანებს სექსისტური შეძახილების გამო სტადიონზე შესვლა აუკრძალა. პოლიცია და კლუბები გულშემატკივრებს მოუწოდებენ, რომ ნებისმიერი მსგავსი ფაქტი ანონიმურად შეატყობინონ.

ლივერპულელი ანჯელა იმედოვნებს, რომ მომავალში ყველაფერი შეიცვლება:

რა კარგი იქნებოდა, 20-30 წლის შემდეგ ქალებს რომ გაუკვირდეთ და თქვან: ვერ ვიჯერებთ, რომ ადრე ფეხბურთზე ქალებს ასე ექცეოდნენო. ეს საუკეთესო რამ იქნებოდა.

სტატია მომზადებულია BBC Sport-ის მასალებზე დაყრდნობით.